Dlaczego należy wyważać opony (koła)?

 Pod pojęciem "wyważenie należy rozumieć czynność mającą na celu zlikwidowanie nierównomierne rozłożenie masy w rotujących obiektach. W przypadku kół samochodowych (czyli felg połączonych z oponami) montuje się je na urządzenie, które dzięki rotacji pozwala zbadać stopień niezrównoważenia kół, a co za tym idzie również podjąć środki zapobiegawcze (np. dodawanie ciężarków). Takie urządzenia nazywają się "wyważarkami" i pozwalają również na konkretną lokalizację niewyważenia w kołach. Różne typy wyważarek pozwalają na badanie kół zarówno zdjętych z pojazdu, jak też na nim zamontowanych, stosuje się je zarówno do samochodów ciężarowych, jak też osobowych. Istnieje znaczna liczba rozwiązań konstrukcyjnych układów pomiarowych wyważarek. Znane są wyważarki mechaniczne, optyczne, elektryczne, elektroniczne oraz komputerowe. Te ostatnie są stosowane obecnie powszechnie, stanowią również najnowszą generację wyważarek. Proces wyważania jest sterowany w nich przez mikroprocesor, dane zapisywane są w pamięci, wartości danych pomiarowych są podawane w formie cyfrowej, zaś lokalizacje niewyważenia wskazywane są graficznie na specjalnych wyświetlaczach. Proces wyważania jest w pełni automatyzowany i charakteryzuje się wysoką dokładnością.

Dlaczego wyważanie kół jest taką ważną czynnością? Brak zrównoważenia kół może powodować znaczne utrudnienia jazdy oraz nieraz drastyczne obniżenie komfortu podróżowania. Jaka jest pierwsza oznaka braku zrównoważenia kół? Otóż, jeśli w czasie jazdy występują znaczne drgania kół, a szczególnie przy osiąganiu większych prędkości. Drgania kół spowodowane ich niewyrównoważeniem nasilają się znacznie po przekroczeniu prędkości 60 km/godz.

Kolejna wskazówką są charakterystyczne ślady uszkodzenia bieżnika opony w postaci "placków", które to zużycie pozwala stwierdzić, że jego przyczyną jest najprawdopodobniej brak zrównoważenia kół.

Jakie są przyczyny niewyważenia kół? Wiadomo, że koło składa się z felgi, opony oraz (ewentualnie) dętki. Jeśli wzajemny układ tych elementów skutkuje brakiem równomiernego rozmieszczenia się masy po obwodzie koła, występuje zjawisko braku wyważenia. Przyczyną mogą być niedokładności, które powstały w procesie produkcji oraz w wyniku niewłaściwej eksploatacji pojazdu, a mianowicie: zniekształcenia obręczy, inne uszkodzenia mechaniczne felgi i opony, czy też nierównomierne zużycie opony.

Jakie są skutki braku wyważenia kół? Wynikiem niewyrównoważenia kół z przodu są znaczne zwiększenie drgania mechanizmu zwrotnicy i kierownicy, które jest łatwe do zauważenia przy obserwacji ruchów kierownicy. Efektem niewyrównoważenia kół tylnych są natomiast specyficzne dźwięki z tyłu samochodu, powiązane ściśle z drganiem całego nadwozia pojazdu. Tego rodzaju drgania są niezmiernie szkodliwe dla wszystkich elementów układu kierowania samochodem i wpływają na znaczne przyspieszenie momentu, gdy konieczna jest ich wymiana. Nie sposób poza tym mówić o komforcie jazdy zarówno dla pasażerów jak też dla kierowcy. Niewyważanie kół ma największy wpływ na parametry trakcyjne pojazdu przy prędkościach rzędu 80 - 120 km/godz., czyli przy szybkościach zwyczajnego poruszania się po drogach.

Niewyrównoważenie kół jest przyczyną znacznego przyśpieszenia zużycia opon, łożysk i elementów układu kierowniczego oraz amortyzatorów. Takiego rodzaju zużycie połączone z negatywnymi efektami drgań karoserii powoduje znaczne zmniejszenie przyczepności opon do nawierzchni, co powoduje również pogorszenie się procesu hamowania, jak też w ogóle kierowalność pojazdu jako całości.

Nie wyważanie kół, szczególnie przednich objawia się drganiami całego pojazdu, które się zwiększają wraz ze zbliżaniem się do prędkości krytycznej pojazdu pod względem bezpieczeństwa jazdy z niewyważonymi kołami. Ta prędkość zależy od wielkości kół i typu samochodu. Ogólnie można powiedzieć, że w przypadku niewyważonych kół przy osiągnięciu prędkości ponad 80 km/godz. bezpieczeństwo jazdy spada poniżej poziomu dopuszczalnego.